Rəqəmsal mühitdə axtarış vərdişləri köklü şəkildə dəyişdi. İstifadəçilər artıq sadəcə linkləri axtarmır, birbaşa və dəqiq cavab istəyirlər. Süni intellekt (AI) dövründə uğur qazanmaq üçün sadəcə “tapılmaq” kifayət deyil, həm də “tövsiyə olunmaq” lazımdır. Yeni nəsil SEO məhz budur: AEO (Birbaşa Cavab) və GEO (Tövsiyə Sistemi) mexanizmlərini birləşdirən Vahid Axtarış Şəbəkəsi.İndi isə gəlin bu mexanizmlərin hər birini ayrılıqda incələyək və onların rəqəmsal mühitdəki rolunu müəyyənləşdirək.
GEO Nədir? (Generative Engine Optimization)
Yeni dövrün ən populyar terminlərindən biri GEO-dur.
GEO (Generative Engine Optimization) – veb-sayt məzmununun Google AI Overviews, Bing Copilot və Perplexity kimi generativ axtarış mühərrikləri tərəfindən oxunması, başa düşülməsi və istifadəçiyə hazır xülasə şəklində təqdim edilməsi üçün optimallaşdırılması prosesidir.
GEO Necə İşləyir?
Ənənəvi SEO-dan fərqli olaraq, GEO “klik” hədəfləmir, o, “nüfuz” hədəfləyir. Süni intellekt istifadəçiyə cavab hazırlayarkən internetdəki minlərlə mənbəni analiz edir. Əgər sizin məzmununuzda aşağıdakılar varsa, AI sizi “istinad mənbəyi” (citation) kimi seçəcək:
- Unikal statistika və datalar.
- Ekspert rəyləri və sitatlar.
- Mövzunun dərin və hərtərəfli izahı.
Məqsəd AI-nin formalaşdırdığı cavabın içində “Bu məlumat Ondigital-dan götürülüb” kimi görünməkdir.şdırdığı cavabın içində “Bu məlumat Ondigital-dan götürülüb” kimi görünməkdir.
AEO Nədir? (Answer Engine Optimization)
Əgər GEO “tövsiyə”dirsə, AEO “birbaşa cavab”dır.
AEO (Answer Engine Optimization) – məzmunun ChatGPT, Siri, Alexa və Google Assistant kimi səsli və ya mətn əsaslı köməkçilərin istifadəçi sualına birbaşa, dəqiq və yeganə cavab verməsi üçün uyğunlaşdırılmasıdır.
AEO Necə İşləyir?
AEO strategiyası “Sıfırıncı Klik” (Zero-Click) prinsipinə əsaslanır. İstifadəçi çox vaxt heç bir sayta keçid etmir, cavabı dərhal alır. Burada uğur qazanmaq üçün:
- Məzmun Sual-Cavab (FAQ) formatında olmalıdır.
- Cavablar konkret, qısa və danışıq dilinə (NLP – Natural Language Processing) uyğun yazılmalıdır.
- Məsələn: “AEO nədir?” başlığının altında dərhal 40-50 sözlük dəqiq tərif verilməlidir.
SEO, AEO və GEO: Texniki və Strateji Fərqlər
Bu üç termin ilk baxışda oxşar görünsə də, əslində hər biri istifadəçinin fərqli ehtiyaclarına və axtarış sistemlərinin fərqli alqoritmlərinə xitab edir. Onları bir-birindən ayıran əsas xüsusiyyətləri dərindən analiz edək.
1. SEO (Search Engine Optimization) – Görünürlük Mənbəyi
Bu, hamımızın bildiyi klassik modeldir. SEO-nun əsas işi saytınızı axtarış nəticələrində (SERP) sıralamaq və istifadəçini linkə klikləməyə təşviq etməkdir.
Əsas Hədəf: Veb-sayt trafikini artırmaq.
Hədəf Kütlə: Google Axtarış istifadəçiləri (Desktop və Mobil).
Uğur Göstəricisi: Klik sayı (CTR) və Sıralama mövqeyi (Rank).
Strategiya: Açar sözlərin analizi, Backlink quruculuğu və Texniki optimizasiya.
2. AEO (Answer Engine Optimization) – Birbaşa Cavab
AEO, istifadəçinin vaxt itirmək istəmədiyi hallar üçündür. Burada məqsəd istifadəçini sayta gətirmək deyil, onun sualını dərhal həll etməkdir.
Əsas Hədəf: Suala ən qısa, dəqiq və yeganə cavabı vermək (Zero-Click).
Hədəf Kütlə: Səsli köməkçilər (Siri, Alexa) və Chatbot istifadəçiləri.
Uğur Göstəricisi: “Featured Snippet”də yer almaq və səsli cavab olaraq oxunmaq.
Strategiya: Sual-Cavab (FAQ) formatı, Sadə dil (NLP) və Strukturlaşdırılmış Data (Schema Markup).
3. GEO (Generative Engine Optimization) – Süni İntellekt Nüfuzu
Bu, ən yeni mərhələdir. GEO, saytınızın böyük dil modelləri (LLM) tərəfindən ekspert kimi tanınmasını təmin edir. AI sizin məzmununuzu oxuyur, analiz edir və “tövsiyə edir”.
Əsas Hədəf: AI xülasələrində (AI Overviews) “istinad mənbəyi” kimi görünmək.
Hədəf Kütlə: Gemini, ChatGPT, Bing Copilot və Google SGE istifadəçiləri.
Uğur Göstəricisi: Brendin xatırlanması (Brand Mention) və Sitat gətirilmə (Citation).
Strategiya: Dərin araşdırma, Orijinal statistika, E-E-A-T (Təcrübə və Nüfuz).
| Xüsusiyyət | SEO (Ənənəvi) | AEO (Cavab) | GEO (Tövsiyə) |
| Fokus | Açar sözlər (Keywords) | Niyyət və Cavab (Intent) | Kontekst və Faktlar |
| Format | Məqalələr, Səhifələr | FAQ, Qısa Paraqraflar | Dərin Analiz, Cədvəllər |
| Nəticə | Linkə klikləmə | Birbaşa cavab oxunması | Xülasədə sitat gətirilmə |
| Əsas Alət | Google Search Console | Voice Assistants | AI Chatbots (LLMs) |
Niyə Bunların Hamısı Lazımdır?
Məsələ burasındadır ki, siz “sadəcə SEO edəcəm” və ya “sadəcə GEO edəcəm” deyə bilməzsiniz.
- GEO-nun sizi tanıması üçün SEO (texniki sazlıq) lazımdır.
- AEO-nun cavab verməsi üçün məzmununuzun GEO standartlarında (etibarlı) olması lazımdır.
Bu səbəbdən biz bizneslərə Vahid Axtarış Şəbəkəsi qurmağı təklif edirik. Bu, hər üç kanalın bir-birini qidalandırdığı dayanıqlı sistemdir.
Gələcəyə Hazırlaşın
Texnologiya sürətlə inkişaf edir və axtarış vərdişləri dəyişir. Biznesinizi sadəcə bu günə yox, gələcəyə hazırlamaq üçün strategiyanızı yeniləməlisiniz.
Ondigital Agency olaraq biz sadəcə saytlarınızı optimallaşdırmırıq, biz sizin rəqəmsal varlığınızı həm insanların, həm də süni intellektin başa düşəcəyi “Vahid Şəbəkə”yə çeviririk.
