SEM nədir? Sadə dillə desək, SEM axtarış sistemlərində biznesi potensial müştərilərin qarşısına çıxarmaq üçün istifadə olunan marketinq yanaşmasıdır. Müasir rəqəmsal marketinq praktikasında SEM əsasən ödənişli axtarış reklamlarını, xüsusilə Google Ads kimi platformalarda PPC reklamlarını ifadə edir.
Məsələn, istifadəçi Google-da:
“Bakıda Google Ads xidməti”
axtarışını edir.
Əgər sizin şirkətiniz həmin açar söz üzrə reklam kampaniyası qurubsa, reklamınız axtarış nəticələrinin ödənişli bölməsində istifadəçinin qarşısına çıxa bilər.
SEM-in əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, reklamınızı məhsul və ya xidmətinizlə artıq maraqlanan, hətta satın almağa hazır olan istifadəçilərə göstərmək mümkündür. Semrush da SEM-i aktiv şəkildə məhsul və ya xidmət axtaran istifadəçilərə çatmaq üçün effektiv reklam forması kimi izah edir.
SEM necə işləyir?
SEM-in işləmə prinsipi ilk baxışda sadə görünsə də, effektiv kampaniya qurmaq üçün bir neçə mərhələdən keçmək lazımdır.
Ümumilikdə proses belədir:
Açar söz seçimi → Reklam yaradılması → Tender/Bidding → Reklam auksionu → İstifadəçi klikləyir → Landing page → Konversiya
Məsələn, siz “Google Ads xidməti” təqdim edirsiniz.
İlk olaraq bu xidmətlə əlaqəli açar sözlər müəyyən edilir:
- google ads xidməti
- google reklam xidməti
- google ads reklam
- google ads agentliyi
- google reklam agentliyi
- axtarış reklamları
- ppc reklam xidməti
Daha sonra bu açar sözlərə uyğun reklamlar hazırlanır.
İstifadəçi həmin və ya əlaqəli axtarış sorğusunu daxil etdikdə Google reklamların uyğunluğunu və digər amilləri nəzərə alaraq reklam auksionunu həyata keçirir.
Burada məqsəd sadəcə “ən çox pul ödəmək” deyil. Reklamın uyğunluğu, keyfiyyəti və istifadəçi üçün faydalılığı da nəticəyə təsir edə bilər.
SEM və PPC eyni şeydirmi?
SEM nədir? PPC nədir? Bu iki termin də tez-tez bir-birinin əvəzinə istifadə olunur, lakin tam olaraq eyni anlayış deyillər.
PPC – Pay-Per-Click reklam modelidir. Bu modeldə reklam verən şəxs istifadəçi reklamı kliklədikdə ödəniş edir.
SEM isə axtarış sistemlərində marketinq fəaliyyətini ifadə edən daha geniş termindir və bu gün əsasən ödənişli search reklamları kontekstində işlədilir.
Məsələn:
Google Ads Search Campaign → SEM
PPC → Reklam üçün ödəniş modeli
Bu səbəbdən “SEM reklamı” və “PPC reklamı” terminləri praktikada çox vaxt eyni kampaniyaları təsvir etmək üçün istifadə olunsa da, texniki baxımdan anlayışlar fərqlidir.
SEM-in əsas məqsədi nədir?
SEM-in əsas məqsədi sadəcə sayta trafik gətirmək deyil.
Yaxşı qurulmuş SEM strategiyası biznes üçün real nəticələr yaratmalıdır.
Bunlara daxildir:
- satış;
- lead;
- telefon zəngi;
- form doldurma;
- məhsul sifarişi;
- konsultasiya müraciəti;
- qeydiyyat;
- tətbiq yüklənməsi;
- vebsayta keyfiyyətli trafik.
Məsələn, bir şirkət Google Ads kampaniyasına 1 000 AZN xərcləyib 10 000 klik əldə edə bilər. Bu ilk baxışda yaxşı nəticə kimi görünə bilər.
Amma həmin kliklərdən yalnız 2 nəfər müraciət edibsə, kampaniya effektiv hesab edilməyə bilər.
Əksinə, 3 000 klikdən 150 keyfiyyətli lead əldə etmək biznes üçün daha dəyərli ola bilər.
Bu səbəbdən SEM-də əsas KPI yalnız klik sayı deyil, biznes nəticəsidir.
SEM-in biznes üçün əsas üstünlükləri
1. Sürətli görünürlük
SEO nəticələrində yüksək mövqelər qazanmaq vaxt tələb edə bilər. SEM isə düzgün qurulduqda kampaniya aktivləşdirildikdən sonra reklamların uyğun axtarışlarda görünməsinə imkan verir.
Semrush-un SEO və SEM müqayisəsində də SEM-in nəticələrinin saatlar və ya günlər ərzində görünə bildiyi, SEO-nun isə daha uzun zaman tələb etdiyi vurğulanır.
Bu xüsusilə yeni məhsul və xidmət təqdim edən bizneslər üçün əhəmiyyətlidir.
2. Yüksək satınalma niyyəti olan auditoriyaya çatmaq
SEM-in ən böyük üstünlüklərindən biri search intent, yəni istifadəçinin axtarış niyyətindən istifadə etməsidir.
Məsələn:
“SEO nədir?”
axtaran istifadəçi məlumat əldə etmək istəyir.
Amma:
“Bakı SEO xidməti”
axtaran istifadəçinin xidmət almaq ehtimalı daha yüksək ola bilər.
Daha da konkret:
“SEO xidməti qiyməti”
kimi axtarış artıq kommersiya niyyətinin daha güclü olduğunu göstərə bilər.
Bu səbəbdən SEM kampaniyasında açar sözləri sadəcə axtarış həcminə görə deyil, istifadəçinin niyyətinə görə seçmək vacibdir.
SEM açar sözləri necə seçilir?
Uğurlu SEM kampaniyasının əsasını düzgün keyword research təşkil edir.
Açar sözləri bir neçə qrupa bölmək mümkündür.
Məhsul və xidmət açar sözləri
Bunlar birbaşa satdığınız məhsul və ya xidməti ifadə edir.
Məsələn:
- SEO xidməti
- Google Ads xidməti
- veb sayt hazırlanması
- rəqəmsal marketinq xidməti
Problem əsaslı açar sözlər
İstifadəçi problemini həll etmək üçün axtarış edir.
Məsələn:
- saytım Google-da çıxmır
- Google reklamım işləmir
- sayt üçün müştəri necə tapmaq olar
- satışları necə artırmaq olar
Kommersiya niyyətli açar sözlər
İstifadəçi məhsul və ya xidməti müqayisə edir və satın almağa yaxınlaşır.
Məsələn:
- ən yaxşı SEO agentliyi
- SEO xidməti qiyməti
- Google Ads agentliyi
- Google Ads xidməti Bakı
Semrush SEM kampaniyaları üçün xüsusilə commercial və transactional intent daşıyan açar sözlərə fokuslanmağı tövsiyə edir.
Negative Keywords nədir və nə üçün vacibdir?
SEM kampaniyalarında yalnız hansı açar sözlərə reklam göstərəcəyimizi deyil, hansı axtarışlarda göstərilməyəcəyimizi də müəyyənləşdirmək lazımdır.
Bunun üçün negative keywords istifadə olunur.
Məsələn, siz ödənişli Google Ads xidməti satırsınızsa, aşağıdakı axtarışlar sizin üçün uyğun olmaya bilər:
- Google Ads kursu
- Google Ads dərsləri
- Google Ads tutorial
- Google Ads PDF
- Google Ads pulsuz
- Google Ads nədir
Bu sözləri negative keyword kimi əlavə etməklə uyğun olmayan kliklərin qarşısını almaq və reklam büdcəsinin daha effektiv istifadəsinə kömək etmək olar.
Bu, xüsusilə CPC yüksək olan rəqabətli sahələrdə vacibdir.
SEM reklamının qiyməti nə qədərdir?
SEM qiyməti bütün bizneslər üçün eyni deyil.
Reklam xərcləri bir sıra amillərdən asılıdır:
- açar söz rəqabəti;
- sektor;
- coğrafi hədəfləmə;
- istifadəçinin axtarış niyyəti;
- reklamın keyfiyyəti;
- landing page;
- kampaniyanın optimallaşdırılması;
- mövsümi tələbat;
- günün və həftənin müəyyən saatları.
Semrush-un məlumatına görə CPC sənayedən-sənayeyə ciddi şəkildə dəyişə bilər. Maliyyə, hüquq və tibb kimi yüksək rəqabətli sahələrdə klik qiymətləri daha yüksək ola bilər. Coğrafiya, rəqabət, reklamın uyğunluğu və mövsümilik də SEM xərclərinə təsir edən amillər sırasındadır.
Bu səbəbdən “Google Ads-də bir klik neçə manatdır?” sualına bütün bizneslər üçün eyni cavab vermək mümkün deyil.
SEM kampaniyasının əsas göstəriciləri
SEM kampaniyasının nəticələrini ölçmək üçün müxtəlif KPI-lardan istifadə olunur.
Impression
Reklamın neçə dəfə göstərildiyini bildirir.
Clicks
İstifadəçilərin reklamı neçə dəfə kliklədiyini göstərir.
CTR
Click-Through Rate reklamı görən istifadəçilərin neçə faizinin klik etdiyini göstərir.
CPC
Cost Per Click – bir klik üçün orta hesabla nə qədər ödəniş edildiyini göstərir.
Conversion Rate
Kliklərin neçə faizinin konversiyaya çevrildiyini göstərir.
CPA
Cost Per Acquisition/Action – bir konversiyanın əldə edilməsinin orta xərcini göstərir.
ROAS
E-commerce və satış kampaniyalarında reklam xərclərinin nə qədər gəlir yaratdığını qiymətləndirmək üçün istifadə olunur.
Məhz bu göstəricilər sayəsində SEM kampaniyasının sadəcə trafik deyil, biznes nəticəsi yaradıb-yaratmadığını müəyyənləşdirmək mümkündür.
SEM kampaniyası necə qurulur?
Effektiv SEM kampaniyası təsadüfi şəkildə Google Ads hesabında reklam yaratmaqdan ibarət deyil.
1. Biznes məqsədini müəyyənləşdir
İlk olaraq reklamdan nə gözlədiyinizi müəyyənləşdirmək lazımdır.
Məqsəd:
- satış;
- lead;
- zəng;
- qeydiyyat;
- trafik
ola bilər.
2. Açar söz araşdırması apar
Məhsul və xidmətlə əlaqəli axtarış sorğularını müəyyənləşdir.
Burada Google Keyword Planner və digər keyword research alətlərindən istifadə etmək mümkündür.
3. Search intent-i analiz et
Açar sözün arxasında hansı niyyətin olduğunu müəyyənləşdir.
İnformasiya axtaran istifadəçi ilə xidmət almağa hazır istifadəçiyə eyni reklamı göstərmək düzgün strategiya olmaya bilər.
4. Kampaniyanı və ad group-ları strukturlaşdır
Bir-biri ilə əlaqəli açar sözləri uyğun qruplara ayır.
Bu, reklam mətnlərinin daha spesifik hazırlanmasına kömək edir.
5. Reklam mətnlərini hazırla
Reklam istifadəçinin axtarışına uyğun olmalıdır.
Başlıqda xidmətin özü, üstünlük və mümkün olduqda CTA göstərilə bilər.
6. Landing page-i optimallaşdır
İstifadəçi reklamı kliklədikdən sonra uyğun səhifəyə keçməlidir.
Məsələn, “SEO xidməti” reklamından istifadəçini ümumi ana səhifəyə deyil, birbaşa SEO xidmət səhifəsinə yönləndirmək daha məntiqli ola bilər.
7. Conversion tracking qur
Form, zəng, satış, WhatsApp klikləri və digər vacib nəticələr ölçülməlidir.
8. Kampaniyanı davamlı optimallaşdır
SEM kampaniyası “qur və unut” strategiyası deyil.
Açar sözlər, axtarış sorğuları, reklam mətnləri, CPC, konversiya və digər göstəricilər mütəmadi analiz edilməlidir.
Google Ads SEM üçün niyə vacibdir?
Google dünyanın ən böyük axtarış sistemlərindən biridir və buna görə Google Ads SEM strategiyalarının əsas platformalarından biridir.
Google Ads Search kampaniyasında biznes öz məhsul və xidmətləri ilə əlaqəli axtarışlarda ödənişli reklam göstərə bilər.
Bu xüsusilə aşağıdakı bizneslər üçün faydalıdır:
- xidmət şirkətləri;
- e-commerce;
- B2B şirkətlər;
- turizm şirkətləri;
- klinikalar;
- təhsil müəssisələri;
- daşınmaz əmlak;
- hüquq xidmətləri;
- avtomobil sektoru;
- yerli bizneslər.
Google Ads kampaniyasında düzgün açar söz seçimi, bidding strategiyası, reklam mətnləri və konversiya ölçümü birlikdə işləməlidir.
SEM və SEO fərqi nədir?
SEM nədir? SEO nədir? Bu iki termin çox vaxt qarışdırılır.
SEO – Search Engine Optimization, yəni axtarış sistemlərinin optimallaşdırılmasıdır.
SEO-nun məqsədi vebsaytın ödənişsiz/orqanik axtarış nəticələrində görünürlüğünü artırmaqdır.
SEM isə müasir praktikada əsasən ödənişli axtarış reklamlarına aid edilir.
Əsas fərqləri belə göstərmək olar:
| Faktor | SEM | SEO |
|---|---|---|
| Nəticənin sürəti | Sürətli | Daha uzunmüddətli |
| Ödəniş | Reklam büdcəsi tələb edir | Orqanik trafik üçün birbaşa klik ödənişi yoxdur |
| Trafikin davamlılığı | Büdcə dayandıqda reklam trafiki də dayanır | Yaxşı nəticələr daha uzun müddət davam edə bilər |
| Mövqeyə nəzarət | Daha yüksək kampaniya nəzarəti | Google sıralamasına tam nəzarət yoxdur |
| Əsas alətlər | Google Ads, PPC | Kontent, texniki SEO, link building və s. |
| Uyğun olduğu hallar | Sürətli satış, kampaniya, yeni məhsul | Uzunmüddətli trafik və brend nüfuzu |
Semrush da SEM-in sürətli görünürlük, satış, mövsümi kampaniyalar və konkret auditoriyaya çatmaq üçün, SEO-nun isə uzunmüddətli görünürlük və brend inkişafı üçün daha uyğun ola biləcəyini qeyd edir.
SEO və SEM birlikdə istifadə edilməlidirmi?
Əksər bizneslər üçün cavab bəli ola bilər.
Çünki SEO və SEM bir-birinin alternativi olmaq məcburiyyətində deyil.
Məsələn:
SEM → qısa müddətdə trafik və satış
SEO → uzunmüddətli orqanik trafik
Tutaq ki, yeni bir məhsul bazara çıxarılır.
SEM vasitəsilə həmin məhsul üçün dərhal reklam kampaniyası başlatmaq mümkündür.
Paralel olaraq SEO komandası məhsul səhifəsini, kateqoriya səhifələrini və əlaqəli kontenti optimallaşdırır.
Beləliklə, biznes həm qısa müddətli nəticə əldə edir, həm də uzunmüddətli orqanik görünürlük qurur.
Semrush da bir çox biznes üçün SEO və SEM-in birlikdə istifadəsinin daha effektiv yanaşma ola biləcəyini vurğulayır.
SEM hansı hallarda xüsusilə faydalıdır?
SEM bütün bizneslərdə eyni şəkildə istifadə olunmur. Lakin müəyyən vəziyyətlərdə xüsusilə güclü nəticə verə bilər.
Yeni məhsul və ya xidmət təqdim edərkən
Yeni məhsul haqqında hələ orqanik görünürlük formalaşmayıbsa, reklam vasitəsilə daha tez auditoriyaya çatmaq mümkündür.
Mövsümi kampaniyalarda
Məsələn:
- Yeni il;
- Black Friday;
- məktəbə hazırlıq;
- yay tətili;
- bayram kampaniyaları.
kimi vaxt məhdudiyyətli kampaniyalarda SEM sürətli görünürlük təmin edə bilər.
Yüksək kommersiya niyyətli axtarışlarda
İstifadəçi artıq məhsul və ya xidmət almağa yaxın olduqda SEM həmin istifadəçiyə çatmaq üçün effektiv kanal ola bilər.
Rəqiblərlə yüksək rəqabət zamanı
Rəqibləriniz həmin açar sözlər üzrə reklam verirsə, SEM bazarda görünürlüğü qorumaq üçün mühüm vasitəyə çevrilə bilər.
SEM-də ən çox edilən səhvlər
SEM-in sadə görünməsi onun asan olduğu demək deyil.
Ən çox edilən səhvlər bunlardır:
Yalnız geniş açar sözlərdən istifadə etmək
Bu, uyğun olmayan axtarışlardan trafik gətirə bilər.
Negative keyword istifadə etməmək
Uyğun olmayan kliklər reklam büdcəsini artıra bilər.
Bütün açar sözləri bir kampaniyada toplamaq
Bu, reklamların spesifikliyini azalda bilər.
Landing page-i nəzərə almamaq
Yaxşı reklam + zəif landing page = aşağı konversiya.
Conversion tracking qurmamaq
Konversiyaları ölçmədən hansı kampaniyanın biznes üçün faydalı olduğunu müəyyənləşdirmək çətindir.
Yalnız CPC-yə baxmaq
Ucuz klik həmişə yaxşı klik demək deyil.
Məsələn, 0.20 AZN-lik klik sizə heç bir lead gətirmirsə, 1 AZN-lik klikdən əldə edilən keyfiyyətli lead daha dəyərli ola bilər.
Kampaniyanı optimallaşdırmamaq
SEM davamlı analiz və optimallaşdırma tələb edir.
SEM-in gəlirliliyini necə ölçmək olar?
SEM kampaniyasının uğurunu yalnız klik və impression ilə ölçmək düzgün deyil.
Əsas sual:
“Reklama xərclədiyim pul mənə nə qədər biznes nəticəsi gətirdi?”
Məsələn:
Reklam xərci: 1 000 AZN
Satışdan gələn gəlir: 4 000 AZN
Bu halda reklam xərclərinin gəlirə nisbətini ROAS ilə qiymətləndirmək mümkündür.
Lakin xidmət biznesində vəziyyət fərqli ola bilər. Məsələn, 1 000 AZN reklam xərci ilə 50 lead əldə edilir.
Bu zaman:
Cost per Lead = 1 000 / 50 = 20 AZN
Əgər həmin 50 lead-dən 10-u real müştəriyə çevrilirsə, artıq bir müştərinin əldə edilmə xərcini də hesablamaq mümkündür.
Bu səbəbdən SEM strategiyası biznes modelinə uyğun KPI-larla ölçülməlidir.
Niyə Ondigital?
SEM strategiyasının effektiv olması üçün yalnız reklamı aktivləşdirmək kifayət deyil. Düzgün açar sözlər, reklam strukturu, landing page, konversiya izləmə və davamlı optimizasiya birlikdə işləməlidir.
Ondigital olaraq bizneslərə:
- Google Ads və SEM kampaniyalarının qurulması;
- Açar söz araşdırması;
- PPC reklam strategiyası;
- Reklam kampaniyalarının optimallaşdırılması;
- Conversion tracking;
- SEO strategiyasının hazırlanması;
- Vebsayt optimizasiyası;
- Rəqəmsal marketinq strategiyası
üzrə xidmətlər təqdim edirik.
Əgər siz də biznesinizin Google-da daha çox görünməsini, potensial müştərilərə çatmasını və reklam büdcənizin daha effektiv işləməsini istəyirsinizsə, düzgün qurulmuş SEM strategiyası ilə başlaya bilərsiniz.
Daha ətraflı:
